Nadmorski bór bażynowy w Mrzeżynie

Rezerwat przyrody o nazwie Nadmorski Bór Bażynowy w Mrzeżynie to kawałek nadmorskiego lasu, który wygląda jakby wyszedł z baśni. Sosny powyginane wiatrem w fantazyjne kształty, gęste kobierce borówek pod nogami i zapach żywicy mieszający się z morską bryzą – wszystko to zaledwie kilkaset metrów od plaży.

To nie jest typowy leśny spacer. Tutejsze drzewa, choć mają ponad 130 lat, wyglądają jak karły – wiatr od Bałtyku ukształtował je w niskie, pokręcone formy, które leśnicy nazywają „chorągwiewymi”.

Relikt polodowcowy w sercu Mrzeżyna

Rezerwat powstał w 2010 roku, ale las jest o wiele starszy. Główny drzewostan pochodzi z 1886 roku, co czyni te sosny prawdziwymi weteranami nadmorskiej przyrody. Zajmuje niecałe 9 hektarów po zachodniej stronie rzeki Regi, około pół kilometra na zachód od centrum Mrzeżyna.

Dlaczego chronią akurat ten kawałek lasu? Bo to jeden z najlepiej zachowanych fragmentów boru bażynowego na polskim wybrzeżu. Nazwa wzięła się od bażyny czarnej – zimozielonej krzewiny, która pojawiła się tu kilkanaście tysięcy lat temu, tuż po ustąpieniu lodowca. To relikt epoki lodowcowej, który przetrwał do dziś tylko w nielicznych miejscach.

Co rośnie w nadmorskim borze

Dominują tu sosny zwyczajne, ale w towarzystwie rzadkiej kosodrzewiny – tej samej, którą znamy z górskich szlaków, tyle że tutaj przybiera bardziej wyprostowaną formę. Pod drzewami rozciąga się gęsta warstwa krzewów i krzewinek z rodziny wrzosowatych.

Masowo występuje bagno zwyczajne (zwane też bagnówką), bażyna czarna, borówka czarna i borówka bagienna, którą lokalnie nazywa się łochynią. Jest też borówka brusznica i wrzos zwyczajny. Jesienią te krzewinki tworzą fioletowo-bordowy dywan, który kontrastuje z ciemnozieloną sosną.

Warstwa mchów jest tu wyjątkowo bogata – rosną torfowce, rokietnik pospolity, bielistka siwa. W rowach odwadniających, które przecinają rezerwat, torfowce utworzyły charakterystyczne poduszki. To właśnie one nadają temu miejscu specyficzny, lekko wilgotny charakter mimo piaszczystego podłoża.

Bażyna czarna, która dała nazwę całemu typowi lasu, w dawnych czasach była znana jako „bagnówka”, „żurawia jagoda” czy „małpia jagoda”. Nie lubi ciepła, suchego powietrza ani żyznej gleby – dlatego świetnie czuje się na nadmorskich wydmach.

Spacer przez „krzywy las”

Przez rezerwat prowadzą ścieżki piesze i rowerowe. Nie ma tu utwardzonych alejek ani tablic informacyjnych co kilka metrów – to po prostu leśna droga, którą można przejść w drodze na plażę. Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że spaceruje przez chroniony teren.

Las nie jest gęsty, więc między drzewami łatwo się przemieszczać. Charakterystyczne skarłowaciałe sosny tworzą malownicze kompozycje – niektóre wygięte są niemal pod kątem prostym, inne mają pnie poskręcane jak liny. To efekt działania silnych nadmorskich wiatrów, które przez dekady modelowały korony i pnie drzew.

Spacer przez rezerwat to dobry pomysł o każdej porze roku. Wiosną można obserwować budzącą się roślinność, latem cieszyć się chłodem pod koronami drzew, jesienią podziwiać kolory borówek i wrzosów, a zimą doświadczyć niesamowitej ciszy nadmorskiego lasu.

Dla kogo jest to miejsce

Rezerwat to idealna propozycja dla osób, które chcą połączyć plażowanie z leśnym spacerem. Rodziny z dziećmi znajdą tu bezpieczne ścieżki i mnóstwo okazji do obserwacji przyrody – borówki, mchy, nietypowe kształty drzew. Dzieci uwielbiają szukać „najbardziej krzywej sosny”.

Miłośnicy fotografii znajdą tu gratę – powyginane pnie, gra światła przesączającego się przez korony, kontrasty kolorów runa leśnego. Szczególnie fotogenicznie robi się w godzinach porannych, gdy przez las prześwituje nisko stojące słońce.

To również dobre miejsce dla biegaczy i rowerzystów – trasy są niezbyt trudne, a nawierzchnia piaszczysta. Ścieżki prowadzą dalej, w stronę spokojniejszych, mniej zatłoczonych fragmentów plaży.

Rano w rezerwacie można spotkać jelenie i lisy. Zwierzęta czują się tu bezpiecznie dzięki ograniczonej obecności ludzi i gęstej roślinności.

Kontekst przyrodniczy i ochrona

Nadmorski bór bażynowy to nie tylko atrakcja turystyczna – pełni ważną rolę w umacnianiu wydm i ochronie brzegu morskiego przed erozją. System korzeniowy sosen stabilizuje piasek, który w przeciwnym razie byłby łatwo rozwiewany przez wiatr.

Rezerwat jest częścią większego systemu ochrony – należy do Trzebiatowsko-Kołobrzeskiego Pasa Nadmorskiego, który stanowi specjalny obszar ochrony siedlisk oraz obszar specjalnej ochrony ptaków „Wybrzeże Trzebiatowskie”. Zarządza nim Nadleśnictwo Gryfice, a nadzór sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie.

Ochrona jest tu czynna, co oznacza, że leśnicy podejmują działania wspierające naturalne procesy – usuwają gatunki inwazyjne, dbają o drożność rowów odwadniających, monitorują stan drzewostanu.

Jak dojechać i ile czasu zarezerwować

Rezerwat znajduje się przy ulicy Wojska Polskiego w zachodniej części Mrzeżyna. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem – Mrzeżyno leży przy drodze wojewódzkiej nr 102, między Kołobrzegiem a Trzebiatowem. Z parkingu przy plaży do rezerwatu jest kilka minut spaceru.

Można też przyjechać rowerem – przez miejscowość prowadzą ścieżki rowerowe, które łączą się z trasami nadmorskimi. Dla osób korzystających z komunikacji publicznej: do Mrzeżyna docierają autobusy z Kołobrzegu i Trzebiatowa, przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

Na spacer przez rezerwat warto zarezerwować od 30 minut do godziny, w zależności od tempa i tego, czy planuje się dalej iść na plażę. Wiele osób łączy wizytę w rezerwacie z dłuższym spacerem brzegiem morza – wtedy można spokojnie przeznaczyć 2-3 godziny.

Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny i dostępny przez cały rok, o każdej porze dnia. Nie ma bramek, kas ani godzin otwarcia – to otwarty teren leśny, przez który przechodzą zarówno turyści, jak i mieszkańcy Mrzeżyna w drodze na plażę.

Warto pamiętać: to obszar chroniony, więc obowiązują tu standardowe zasady zachowania w rezerwacie – nie można zrywać roślin, rozpalać ognisk, pozostawiać śmieci. Psy powinny być trzymane na smyczy. Latem można zbierać borówki na własne potrzeby, ale bez niszczenia krzewinek.

Najbliższe punkty gastronomiczne i sklepy znajdują się w centrum Mrzeżyna, około 10-15 minut spacerem od rezerwatu. W sezonie letnim na plaży działają liczne budki z jedzeniem i napojami.